مقالات اقتصادی: بررسی آثار تحریم بر صنعت بیمه كشور

بررسی آثار مستقیم و غیرمستقیم تحریم ها بر صنعت بیمه كشور با تمركز بر بیمه های اتكایی و ارائه راهكار

1401/08/24
|
11:44
|

پس از خروج امریكا از برجام و بازگشت تحریم های ثانویه، چالش‎های اقتصاد ایران افزایش یافت. صنعت بیمه یكی از جنبه های اقتصاد است كه از تحریم ها تاثیر می گیرد. با توجه به اینكه تحریم ها بر معاملات ارزی كنترل بیشتری دارند، حضور در بازار جهانی بیمه اتكایی برای ایران مقدور نیست. علاوه بر این، در حال حاضر، موسسات رتبه بندی بین المللی برای ارزیابی و رتبه بندی شركت های بیمه با ایران همكاری نمی كنند. با این وجود، در دوران تحریم، اقدامات موثری از جانب بیمه مركزی، مانند تشكیل كنسرسیوم های بیمه ای و فعالیت و تاسیس كلوپ های P&I، در كشور صورت گرفت.

اگرچه توسعه بیمه به بهبود وضع معیشت مردم و حفظ ثروت ملی و تشكیل پس اندازهای بزرگ كمك می كند، اما شرایط حاكم بر اقتصاد ایران و بالا بودن ریسك ان، مانع از فعالیت عادی موسسات بیمه كشور در كنار فعالیت های اقتصادی خواهد شد. چرا كه شركت های بیمه از متغیرهای مختلفی مانند متغیرهای جمعیتی، بازار كار، متغیرهای كلان اقتصادی، بودجه دولت، بازارهای مالی و غیره اثر می گیرند و به طور متقابل بر ان ها اثر می گذارند.

با توجه به قرار داشتن در شرایط تحریم ها، به ویژه بعد از خروج امریكا از برجام و بازگشت مجدد تحریم ها، بررسی و ارزیابی همه جانبه تحریم و اثرات ان بر صنعت بیمه، اسیب شناسی و به كارگیری یافته های تحقیق در راستای كاهش اثرات ان، می تواند به بهبود و افزایش عملكرد بخش های مختلف كمك كند. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر تحریم ها بر صنعت بیمه انجام می شود. با توجه به اینكه تحریم های امریكا علیه ایران، كشور را از بازارهای جهانی بیمه اتكایی محروم كرده است، بیمه اتكایی محور اصلی این پژوهش است.

روش شناسی پژوهش

این طرح در سه بخش سازماندهی شده است. در بخش اول ماهیت و معماری تحریم ها مورد بررسی قرار گرفته است. مطالعه پیرامون این بخش بر بنیان های تاریخی ابزار تحریم تاكید می كند. به این ترتیب، بررسی موسسات فعال در زمینه تحریم ایران و رویكردهای مختلف درباره ایران در مراكز تحقیقاتی و اندیشكده های امریكایی مورد مطالعه قرار گرفته است. همچنین مقایسه ای بین تحریم های اعمال شده در فاصله سال های 1389 تا 1392 با دور جدید تحریم ها انجام شده است.

در بخش دوم، در بررسی اثر مستقیم تحریم بر صنعت بیمه، متغیرهایی مانند بیمه های اتكایی، ممنوعیت تامین پوشش بیمه ای P&I وH&M، بیمه های هواپیما، رتبه بندی اعتباری، ممنوعیت اخذ دانش و مدارك حرفه ای بیمه ای، قطع همكاری سندیكای بیمه گران لویدز لندن، حمل ونقل دریایی و ریلی و غیره بررسی شده است. در اثرات غیرمستقیم تحریم بر صنعت بیمه، حوزه هایی چون صنایع نفت و گاز، بانك و متغیرهای كلان اقتصادی مورد مطالعه قرار گرفته است. با توجه به اینكه بزرگ ترین مشكل در دوران تحریم نقل وانتقالات ارزی است و این مشكلات و ممنوعیت در دریافت ها و پرداخت های ارزی عمدتا در حوزه بیمه های اتكایی خود را نشان می دهد، لذا حوزه اتكایی در این طرح به طور خاص مورد توجه قرار گرفته است. در نهایت، در بخش سوم به جمع بندی مطالعات انجام شده و بیان راهكارها پرداخته می شود.

اقدامات بیمه مركزی در شرایط تحریم

كشور ایران طی سالیان متمادی در شرایط تحریم قرار داشته است، اگرچه در دوران برجام اندكی از شدت تحریم ها كاسته شد، ولی برخی از تحریم ها مجددا بازگشته است. تجربه صنعت بیمه ایران در سال های پیش از برجام موجب انجام اقداماتی از سوی مسئولان داخلی شد كه تحولاتی بنیادین را در این صنعت رقم زد. به طور كلی اقداماتی را كه از سوی بیمه مركزی جمهوری اسلامی ایران در شرایط تحریم انجام شد، می توان به صورت زیر دسته بندی كرد:

تشكیل كمیته و كارگروه ویژه مقابله با تحریم صنعت بیمه و اقدامات مقتضی در این رابطه؛

تقویت و افزایش ظرفیت بازار اتكایی داخل كشور؛

تشكیل كنسرسیوم های بیمه ای؛

فعالیت و تاسیس كلوپ های P&I در كشور؛

تهیه، اصلاح و تغییر ضوابط، مصوبات و دستورالعمل ها برای افزایش ظرفیت اتكایی كشور؛

تقویت روابط بین المللی، شناسایی و استفاده از ظرفیت های اتكایی كشورهای اسیایی و افریقایی.

راهكارهای صنعت بیمه برای كاهش اثرات تحریم ها

در این پژوهش، ابتدا نقاط قوت و ضعف و فرصت ها و تهدیدها برای صنعت بیمه شناسایی شده و سپس ظرفیت ها و اولویت ها از ان استخراج شده است. درنهایت، با استفاده از این مطالعات، بر اساس نظرات خبرگان صنعت بیمه و مطالعات كتابخانه ای راهكارهای ذیل برای مدیریت تحریم پیشنهاد می گردد:

ساماندهی ارتباطات متقابل صنعت بیمه با صنایع نفت و گاز و پتروشیمی: صنعت نفت و گاز با ریسك هاى زیادى مواجه است كه پوشش كامل بیمه اى این صنعت نیازمند همت و هماهنگى ویژه اى بین شركت هاى بیمه و شركت ملى نفت ایران است.

تغییر قوانین و مقررات صنعت بیمه با توجه به تحریم ها: مقابله با شرایط تحریمی جدید، نیازمند داشتن برنامه ای ویژه برای اداره كشور در شرایط تحریمی است. بخشی از این برنامه، وجود قوانین و مقررات ویژه برای اداره كشور در شرایط اضطراری ایجاد شده ناشی از تاثیر تحریم های اقتصادی است.

افزایش سرمایه شركت های بیمه ای جهت بیمه گری: تحریم ها باعث افزایش تورم و به تبع ان، افزایش هزینه خسارت ها خواهد شد. در این حالت، با سرمایه گذاری ذخایر فنی شركت می توان درامد را افزایش داد. این درامد، زیان معاملات بیمه ای را جبران می كند.

اوراق بهادارسازی بیمه: اگر بتوان سرمایه ورود به صنایع كلان و سرمایه بر مثل صنعت نفت را از بخش خصوصی تامین نمود، نرخ رشد اقتصادی افزایش می یابد. از طریق انتشار اوراق بهادار بیمه ای می توان ظرفیت سرمایه ای بیمه های اتكایی را افزایش داد. با افزایش توانگری مالی صنعت بیمه، صنایع بزرگی مثل صنایع نفت، گاز و پتروشیمی نیز می توانند تحت پوشش بیمه قرار گیرند.

افزایش و تقویت ظرفیت بیمه و طیف پوشش های كلوپ های ایران P&I: در حوزه بیمه های حمایتی و غرامتی، اعمال مجدد تحریم ها منجر به سر باز زدن بیمه گران اروپایی و امریكایی از ارائه پوشش به شناورهای ایرانی خواهد شد. لذا همانند دوره پیش از پسابرجام، راه اندازی كلوپ های P&I داخلی باید در دستور كار قرار گیرد.

تمركز و توجه به اموزش مدیران و كارشناسان در سطح و كلاس بین المللی به خصوص در زمینه قراردادهای اتكایی: دانش فنی در خصوص بیمه اتكایی بسیار مهم است و شركت های بیمه درامد بالایی را به دلیل دانش فنی كسب می نمایند. بنابراین لازم است در زمینه ارتقای دانش فنی تلاش های بیشتری صورت پذیرد. در این راستا، باید تا حد امكان دوره های اموزشی هدفمند و با برنامه ریزی صحیح انجام شود و از مدیران مطرح جهانی برای اموزش دادن به افراد در داخل كشور استفاده كرد.

شكل گیری صندوق ها و كنسرسیوم های داخلی بیمه؛

ایجاد نظام رتبه بندی داخلی: به طور كلی هدف اساسی رتبه بندی، ارزیابی قابلیت اعتماد شركت بیمه، افزایش كارایی، بهره وری و جلب رضایت سرمایه گذاران است. در دوره تحریم، موسسات رتبه بندی بین المللی از ارائه خدمات به شركت های بیمه ایرانی خودداری می كنند. لذا بیمه مركزی به عنوان دستگاه حاكمیتی و مقام ناظر بر عملیات بیمه گری در ایران، باید نوعی نظام رتبه بندی و ارزیابی شركت های بیمه را طراحی و از طریق موسسات رتبه بندی داخلی پیاده سازی و اجرایی نماید.

جمع بندی

تحریم ها بر صنعت بیمه نیز تاثیرگذار بوده است. بنابراین در این پژوهش، بررسی ماهیت و معماری تحریم ها با رویكردی تاریخی انجام شد و سپس اثار مستقیم و غیرمستقیم تحریم بر صنعت بیمه و به ویژه بیمه اتكایی مورد بررسی قرار گرفت. با استناد به نتایج مطالعات و نیز نظرخواهی از خبرگان، مجموعه ای از راهكارهای پیشنهادی برای مدیریت تحریم ها در صنعت بیمه ارائه گردید. از جمله این راهكارها می توان به تغییر قوانین و مقررات صنعت بیمه با توجه به تحریم ها، افزایش سرمایه شركت های بیمه ای جهت بیمه گری، انتشار اوراق بهاداری بیمه برای ورود بیمه به صنایع بزرگی مانند نفت و پتروشیمی، گسترش طیف پوشش های كلوپ های ایران P&I و… اشاره كرد.

دسترسی سریع