مقالات اقتصادی: تجارت آب‌مجازی ایران با كشورهای مستقل مشترك‌المنافع

(فصلنامه علمی مطالعات اقتصادی كاربردی ایران)

1401/07/23
|
10:11
|

با كاهش سرانۀ آب، كمیابی این منبع حیاتی تشدید شده و چگونگی توزیع جهانی آب نیز به بحران آب افزوده ‌است؛ ازاین‌رو مدیریت و تخصیص بهینۀ منابع آبی، به‌ویژه در بخش كشاورزی اهمیت دو چندان پیدا كرده است.

پژوهش حاضر، تجارت خارجی آب‌مجازی كالاهای كشاورزی ایران با كشورهای مستقل مشترك‌المنافع را در سال 1397 بررسی كرده است. برای این‌منظور، با به‌كارگیری روش‌تعادل‌جزئی، ابتدا نیاز آبی گیاهان محاسبه شده و سپس، با پردازش داده‌های تجارت متقابل ایران، آب‌مجازی تجسم‌یافته در جریان‌های تجاری و تراز تجاری ایران با كشورهای مذكور، اندازه‌گیری شده‌است.

نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد كه در سال 1397، ایران در تجارت محصولات كشاورزی با كشورهای مستقل مشترك المنافع، واردكنندۀ خالص آب‌مجازی بوده ‌است؛ ازطرف دیگر، مطالعۀ حاضر نشان می‌دهد، 70.5% از صادرات آب‌مجازی محصولات كشاورزی ایران به مجموعه كشورهای منتخب در سال 1397 ازطریق آب آبی صورت‌گرفته، درحالی‌كه درهمین سال، 81.3% از آب تجسم‌یافته در واردات كشاورزی ایران از این منطقه مربوط به آب سبز بوده ‌است.

این موضوع علاوه‌بر این‌كه نشان‌دهندۀ ‌استفاده بی‌رویه از منابع آبی برای تولید و صادرات محصولات كشاورزی در ایران است، در صورت ادامه، می‌تواند منجر به كاهش ذخائر ملی منابع آب شیرین در ایران شود. باتوجه‌ به یافته‌های پژوهش‌‌‌‌ حاضر پیشنهاد می‌شود در تدوین راهبردهای كشاورزی و اسناد‌بالادستی، توجه ویژه‌ای به نیازهای آبی و تجارت آب‌مجازی صورت گیرد.

هم‌چنین، توصیه می‌شود ضمن ارتقای بهره‌وری آب، ملاحظات فنی و اقتصادی لازم در تخصیص بهینۀ اجزای آب‌مجازی صورت گیرد.

دسترسی سریع